Het rondpompen van het bloed gebeurt in rust met 28 tot 40 hartslagen per minuut, bij jonge dieren ligt het aantal wat hoger. Bij een volwassen paard van 500 kilo wordt 45 liter bloed per minuut rondgepompt. Bij inspanning kan de hartslag oplopen van 210 tot 280, waarbij per minuut wel 240 liter bloed wordt rondgepompt. Een enorme hoeveelheid, aangezien het paard ‘slechts’ 40 liter bloed bezit. Het hartritme staat onder invloed van het autonome zenuwstelsel, daarnaast kunnen hormonen zoals adrenaline het hartritme sterk beïnvloeden. Elk paard heeft zijn eigen maximale hartfrequentie, deze is erfelijk bepaald.
Hartslag opnemen
Je kunt de hartslag van een paard opnemen door met je vinger de kaakslagader van het paard te voelen. Deze zit onder de onderkaak van het paard. Duw met je vinger voorzichtig tegen deze slagader tot je de polsslag duidelijk voelt. Tel de polsslagen gedurende 15 seconden en vermenigvuldig dit aantal met vier, dan heb je de waarden per minuut. Je kunt ook met een stethoscoop naar de harttonen luisteren. Dit vergt wel wat meer oefening, omdat je de harttonen op de juiste manier moet interpreteren. Tenslotte kan de polsfrequentie tijdens arbeid worden opgenomen met een hartslagmeter. Op de kliniek kun je de hartactiviteit meten en zien door middel van elektrocardiografie [(ECG). In rust is het normaal dat de hartslag af en toe onregelmatig is, bij inspanning moet de hartslag wèl regelmatig zijn. Een snelle hartslag op het moment dat het paard rust kan onder andere duiden op stress, pijn, koorts, shock of uitdroging. Een heel trage hartslag duidt op ernstige problemen, zoals een te lage lichaamstemperatuur, een leveraandoening, ondervoeding of een probleem in het regelcentrum van de hersenen.
Conditie
Een paard dat in training is krijgt een steeds betere conditie, zijn hart wordt groter en gespierder. Hoe bepaal je nu de fitheid van je paard? Bij een training wordt van tevoren de hartslag per minuut gemeten. Na de inspanning meet je elke twee minuten opnieuw de hartslag. De snelheid waarmee deze weer terugkomt op de uitgangswaarde is een indicatie voor de fitheid. Controleer je de hartslag regelmatig en wijken de waarden ineens af, dan kan dat een aanwijzing zijn dat er iets aan de hand is, bijvoorbeeld een beginnende kreupelheid of ziekte.
Sporthart
Een paardenhart weegt gemiddeld 4 kilo, en is daarmee relatief groot ten opzichte van het paardenlichaam. Er zijn sportpaarden die door veel training een groter hart ontwikkelen (sporthart) en daarmee bovengemiddeld kunnen presteren. Een groot hart hoeft namelijk minder vaak te pompen om dezelfde hoeveelheid bloed rond te sturen. Een bekend voorbeeld is het succesvolle renpaard Eclipse, dat een hart had dat 6 kilo woog. Een groot hart pakt niet altijd voordelig uit, de oorzaak van een groot hart kan namelijk ook ziekte of een lekkende hartklep zijn. Dit is bijzonder nadelig voor goede prestaties. Overigens komen echte hartproblemen bij paarden weinig voor.