Krachtvoer voor ruwvoereter?

Het in vrijheid levende paard besteedt zo’n veertien tot zestien uur per dag aan foerageren. Het paard is duidelijk gebouwd op het verwerken van een grote hoeveelheid ruwvoer. Door de stengeligheid van het ruwvoer moet het paard goed en veel kauwen om het ruwvoer in kleine stukjes te vermalen. Anders dan een mens produceert het paard alleen speeksel als het kauwt. Een kilogram hooi levert een kleine vier liter speeksel op, een kilo krachtvoer daarentegen slechts één liter. Speeksel is belangrijk voor de doorstroming van het voedsel en speelt een rol bij de fermentatie (het omzetten van voedsel in voedingsstoffen). Even belangrijk is de neutraliserende werking van het speeksel op het maagzuur. Een goed gebit stelt een paard in staat goed en pijnloos te kauwen. Regelmatige controle op haken op de kiezen is noodzakelijk in het onderhoud van het gebit.

Na het doorslikken komt het voedsel via de slokdarm terecht in de relatief kleine maag. De maag wordt aan de bovenzijde afgesloten met een sterke spier. Dat betekent dat er geen voedsel terug kan stromen. Een paard kan niet overgeven als het teveel gegeten heeft. In het ergste geval scheurt de maag. Een reden dus om meerdere kleine porties per dag te voeren. De paardenmaag uit twee ‘afdelingen’. In de eerste afdeling bevinden zich bacteriën die het voedsel omzetten in voedingsstoffen. Het tweede deel, het bodemgedeelte, heeft een lage zuurgraad. Het daar aanwezige maagzuur doodt de bacteriën. Hier worden ook eiwitten afgebroken door enzymen.

Het voer stroomt vervolgens door naar de dunne darm. Die is maar liefst 16 tot 24 meter lang. Hier vinden veel processen plaats, zoals het omzetten van de meeste eiwitten in aminozuren. Ook de in het voer aanwezige vetten, suiker en zetmeel worden omgezet. In het 7 tot 9 meter lange kanaal van de blinde en dikke darm vindt fermentatie van de onverteerbare planten en de nog niet verteerde bestanddelen plaats. Darmflora zet dit vervolgens om tot bruikbare vetzuren, die een groot deel van de energieopname vanuit het voer vormen. De laatste fase voor het uitscheiden vindt plaats in de endeldarm. Uit de onverteerbare delen van de voeding worden mestballen gevormd doordat er water wordt onttrokken. Vervolgens wordt de mest via de anus uitgescheiden.

Optimaal
De structuurrijke vezels uit het ruwvoer worden het beste verwerkt en opgenomen in het darmenstelsel. Zorg dat krachtvoer niet snel door de maag en dunne darm gestuwd wordt door ruwvoer om de benutting van de verschillende voedingsstoffen te optimaliseren. Voer altijd eerst het ruwvoer en sluit af met krachtvoer. Tenslotte is tijdsplanning een belangrijke factor bij het voeren. Als het paard een prestatie moet leveren, houd dan ook rekening met het tijdstip van de krachtvoergift. Ongeveer twee uur nadien heeft het dier een laag glucosegehalte, wat een negatief effect kan hebben op een intensieve prestatie.

Tekst: Marja Teekens